<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0909">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 909 三觀義</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 909 三觀義</title>
			<author>隋 智顗撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">909</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">三觀義</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，CBETA 提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00626">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00626</charName>
				<mapping cb:dec="983666" type="PUA">U+F0272</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3CB2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[疊*毛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:47">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0668c" n="0668c"/>
<lb ed="X" n="0668c01"/>
<lb ed="X" n="0668c02"/>
<lb ed="X" n="0668c03"/>
<lb ed="X" n="0668c04"/>
<lb ed="X" n="0668c05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 909-A 新刻三觀義序</cb:mulu><head>No. 909-A
<lb ed="X" n="0668c06"/><lb ed="R099" n="0074a01"/> 新刻三觀義序</head>
<lb ed="X" n="0668c07"/>
<lb ed="X" n="0668c08"/><lb ed="R099" n="0074a02"/><p xml:id="pX55p0668c0801">四敎義從觀出敎。依敎開解。三觀義融敎入觀。依解
<lb ed="X" n="0668c09"/><lb ed="R099" n="0074a03"/>立行。目足相扶。殆罔俱治之。二書蓋闕一不可也。昔
<lb ed="X" n="0668c10"/><lb ed="R099" n="0074a04"/>者
<lb ed="X" n="0668c11" type="honorific"/><lb ed="R099" n="0074a05"/>智者大師爲大機感。親注淨名。此其玄談也。而三觀
<lb ed="X" n="0668c12"/><lb ed="R099" n="0074a06"/>義在支那亡逸<anchor xml:id="nkr_note_add_0668c1201" n="0668c1201"/><anchor xml:id="beg0668c1201" n="0668c1201"/>已<anchor xml:id="end0668c1201"/>久矣。吾<g ref="#CB15131">邦</g>幸而雙璧並傳。不寶護
<lb ed="X" n="0668c13"/><lb ed="R099" n="0074a07"/>而可乎。但三觀義雖有舊刊。較之四敎義鹵莽頗多。
<lb ed="X" n="0668c14"/><lb ed="R099" n="0074a08"/>守篤純和尙深憂之。精加考訂。且著科文及籤錄。以
<lb ed="X" n="0668c15"/><lb ed="R099" n="0074a09"/>闡幽蘊。本山學黌有魁首貫充者。曾爲諸生講授此
<lb ed="X" n="0668c16"/><lb ed="R099" n="0074a10"/>書。其正譌訂誤分文折義。一取準繩於純和尙也。因
<lb ed="X" n="0668c17"/><lb ed="R099" n="0074a11"/>乃發心將以其校本授剞劂。氏會復獲檀助梓事。不
<lb ed="X" n="0668c18"/><lb ed="R099" n="0074a12"/>日而成。豈非其護法之誠能致冥祐耶。頃謁余吿其
<lb ed="X" n="0668c19"/><lb ed="R099" n="0074a13"/>喜。且索題一辭。因爲誌其顚末亦以示隨喜之衷云。</p>
<lb ed="X" n="0668c20"/><lb ed="R099" n="0074a14"/><p xml:id="pX55p0668c2001">時
<lb ed="X" n="0668c21" type="honorific"/><lb ed="R099" n="0074a15"/>天明戊申秋九月東叡山凌雲院僧正智願海藏撰</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0668c22"/>
<lb ed="X" n="0668c23"/>
<lb ed="X" n="0668c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0669a" n="0669a"/>
<lb ed="X" n="0669a01"/>
<lb ed="X" n="0669a02"/><cb:docNumber>No. 909</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0669a03"/><lb ed="R099" n="0074b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0669001" n="0669001"/>維摩詰經三觀玄義卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0669a04"/>
<lb ed="X" n="0669a05"/><lb ed="R099" n="0074b02"/><byline cb:type="author"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0669002" n="0669002"/>隋<name role="" type="person">天台山</name><name role="" type="person">修禪寺</name><anchor xml:id="nkr_note_orig_0669003" n="0669003"/>沙門　智顗　撰</byline>
<lb ed="X" n="0669a06"/><lb ed="R099" n="0074b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三觀義</cb:mulu><p xml:id="pX55p0669a0601">夫三寸之管氣序不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0669004" n="0669004"/>衰。一尺之表朝陽可測。是知得
<lb ed="X" n="0669a07"/><lb ed="R099" n="0074b04"/>其道者。豈遠乎哉。三觀詣理之妙門。今明此義。故借
<lb ed="X" n="0669a08"/><lb ed="R099" n="0074b05"/>爲喩也。作佛遐蹤。神功浩曠。求茲非遠。寄以一心。體
<lb ed="X" n="0669a09"/><lb ed="R099" n="0074b06"/>之有源。總乎三智。若其假方便以致殊。會歸一道寂
<lb ed="X" n="0669a10"/><lb ed="R099" n="0074b07"/>然而雙照。況復發軫入不二之門。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0669005" n="0669005"/>圓觀成十法之乘。
<lb ed="X" n="0669a11"/><lb ed="R099" n="0074b08"/>兼用七義。義無不攝。非止淨名名顯。一部宗致。文意
<lb ed="X" n="0669a12"/><lb ed="R099" n="0074b09"/>炳然。今明三觀義。卽爲二意。一先分別境智。二正解
<lb ed="X" n="0669a13"/><lb ed="R099" n="0074b10"/>釋。一先分別境智者。所觀之境。卽十二因緣所生之
<lb ed="X" n="0669a14"/><lb ed="R099" n="0074b11"/>法爲境。大聖說此正因緣生法。爲破外人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0669006" n="0669006"/>說邪因緣
<lb ed="X" n="0669a15"/><lb ed="R099" n="0074b12"/>生無因緣生之邪僻也。正因緣生一切法者。無明因
<lb ed="X" n="0669a16"/><lb ed="R099" n="0074b13"/>緣則生六道凡夫之法。若解因緣則生四種聖人之
<lb ed="X" n="0669a17"/><lb ed="R099" n="0074b14"/>法。故涅槃經云。因滅無明卽熾然菩提。所言十二因
<lb ed="X" n="0669a18"/><lb ed="R099" n="0074b15"/>緣者。卽無明緣行。行緣識。識緣名色。名色緣六入。六
<lb ed="X" n="0669a19"/><lb ed="R099" n="0074b16"/>入緣觸。觸緣受。受緣愛。愛緣取。取緣有。有緣生。生緣
<lb ed="X" n="0669a20"/><lb ed="R099" n="0074b17"/>老死也。言因緣者。有展轉感果故名爲因。互相由有
<lb ed="X" n="0669a21"/><lb ed="R099" n="0074b18"/>謂之爲緣。此約三世明十二支。初二過去。次八現在。
<lb ed="X" n="0669a22"/><lb ed="R099" n="0075a01"/>後二未來。明此因緣有三種事。一煩惱。二業。三苦。此
<lb ed="X" n="0669a23"/><lb ed="R099" n="0075a02"/>三事互爲因緣。煩惱業因緣。業苦因緣。苦苦因緣。苦
<lb ed="X" n="0669a24"/><lb ed="R099" n="0075a03"/>煩惱因緣。煩惱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0669007" n="0669007"/>業因緣。業苦因緣。苦苦因緣是爲展
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0669b" n="0669b"/>
<lb ed="X" n="0669b01"/><lb ed="R099" n="0075a04"/>轉。互爲因緣。因緣相續生二十五有。若知無明不起
<lb ed="X" n="0669b02"/><lb ed="R099" n="0075a05"/>取有。則三界生死皆息。三乘行人入涅槃之要道也。
<lb ed="X" n="0669b03"/><lb ed="R099" n="0075a06"/>問曰。佛開三乘因緣。是中乘觀。何得三乘通觀也。答
<lb ed="X" n="0669b04"/><lb ed="R099" n="0075a07"/>曰。經論赴緣不同。或如所問。如智度論云。十二因緣
<lb ed="X" n="0669b05"/><lb ed="R099" n="0075a08"/>獨菩薩法。中論云。爲鈍根聲聞說因緣生滅相。爲利
<lb ed="X" n="0669b06"/><lb ed="R099" n="0075a09"/>根菩薩說因緣不生滅相。如涅槃說。十二因緣有四
<lb ed="X" n="0669b07"/><lb ed="R099" n="0075a10"/>種觀。下智聲聞。中智緣覺。上智菩薩。上上智佛。卽是
<lb ed="X" n="0669b08"/><lb ed="R099" n="0075a11"/>約十二因緣明四種境也。今一家明義。四諦旣爲四
<lb ed="X" n="0669b09"/><lb ed="R099" n="0075a12"/>種。十二因緣亦爲四種。一者生滅十二因緣。二者無
<lb ed="X" n="0669b10"/><lb ed="R099" n="0075a13"/>生滅十二因緣。三者無量十二因緣。四者無作十二
<lb ed="X" n="0669b11"/><lb ed="R099" n="0075a14"/>因緣。生滅無生滅卽爲初觀之境。無量十二因緣爲
<lb ed="X" n="0669b12"/><lb ed="R099" n="0075a15"/>第二觀境。無作十二因緣爲第三觀境。今取中觀論
<lb ed="X" n="0669b13"/><lb ed="R099" n="0075a16"/>偈四句判此義也。因緣所生卽空之理是第一觀境。
<lb ed="X" n="0669b14"/><lb ed="R099" n="0075a17"/>因緣卽假之理是第二觀境。因緣卽中之理是第三
<lb ed="X" n="0669b15"/><lb ed="R099" n="0075a18"/>觀境。問曰。爲當境自是境。爲當由智故說境。答曰。若
<lb ed="X" n="0669b16"/><lb ed="R099" n="0075b01"/>言境自境。卽是自性境。若言由智故說境。卽是他性
<lb ed="X" n="0669b17"/><lb ed="R099" n="0075b02"/>境。若言境智合說境。卽是共生境。義有二過。謂自他
<lb ed="X" n="0669b18"/><lb ed="R099" n="0075b03"/>性。若言離智境故說境。卽是無因緣而說境。從因緣
<lb ed="X" n="0669b19"/><lb ed="R099" n="0075b04"/>說境尙不可得。何況無因緣而說境也。四句說智。其
<lb ed="X" n="0669b20"/><lb ed="R099" n="0075b05"/>過亦然。今中觀論所明諸法不自生。豈得說言由境
<lb ed="X" n="0669b21"/><lb ed="R099" n="0075b06"/>故境。亦不從他生。豈得言由智故說境。亦不共生。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0669008" n="0669008"/>豈
<lb ed="X" n="0669b22"/><lb ed="R099" n="0075b07"/>得境智合故境。亦不無因生。豈得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0669009" n="0669009"/>離境智故境。四句
<lb ed="X" n="0669b23"/><lb ed="R099" n="0075b08"/>明智亦復如是。今四句撿境。性不可得。而說爲境者。
<lb ed="X" n="0669b24"/><lb ed="R099" n="0075b09"/>卽是假境。假境是不思議境也。智亦如是。有無因果。
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0669c" n="0669c"/>
<lb ed="X" n="0669c01"/><lb ed="R099" n="0075b10"/>善惡是非。一切諸法。類如此撿。若用此意研覈衆家
<lb ed="X" n="0669c02"/><lb ed="R099" n="0075b11"/>解釋經論。難免<anchor xml:id="nkr_note_orig_0669010" n="0669010"/>性義也。問曰。若境自境。可是自性境。
<lb ed="X" n="0669c03"/><lb ed="R099" n="0075b12"/>今待智故說境。何得是他性境也。答曰。境旣稱自。智
<lb ed="X" n="0669c04"/><lb ed="R099" n="0075b13"/>豈非他。不待智他。那論境自。若待境自。智卽是他。境
<lb ed="X" n="0669c05"/><lb ed="R099" n="0075b14"/>自是<anchor xml:id="nkr_note_add_0669c0501" n="0669c0501"/><anchor xml:id="beg0669c0501" n="0669c0501"/>自<anchor xml:id="end0669c0501"/>性。他卽他性。自性之境不名假境。他性之境
<lb ed="X" n="0669c06"/><lb ed="R099" n="0075b15"/>豈成假境。若非假境。卽非不思議境也。智亦如是。今
<lb ed="X" n="0669c07"/><lb ed="R099" n="0075b16"/>明不思議境者。卽是此經所明之境。不思議智者。卽
<lb ed="X" n="0669c08"/><lb ed="R099" n="0075b17"/>是此經所明之觀智。故金光明經散脂鬼神品云。我
<lb ed="X" n="0669c09"/><lb ed="R099" n="0075b18"/>現見不可思議智境。不可思議智<anchor xml:id="nkr_note_orig_0669011" n="0669011"/>照。卽其義也。</p>
<lb ed="X" n="0669c10"/><lb ed="R099" n="0076a01"/><p xml:id="pX55p0669c1001">第二正釋。三觀義乃是入佛法之要門。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0669012" n="0669012"/>多所關涉。今
<lb ed="X" n="0669c11"/><lb ed="R099" n="0076a02"/>略明大意。開爲七重釋三觀名。第一辨三觀相。第二
<lb ed="X" n="0669c12"/><lb ed="R099" n="0076a03"/>對智眼。第三會乘義。第四明攝法。第五釋成淨名義。
<lb ed="X" n="0669c13"/><lb ed="R099" n="0076a04"/>第六釋此經文。第七用三觀釋此經一部義。</p>
<lb ed="X" n="0669c14"/><lb ed="R099" n="0076a05"/><p xml:id="pX55p0669c1401">第一釋三觀名者。三觀之名出瓔珞經。一者從假入
<lb ed="X" n="0669c15"/><lb ed="R099" n="0076a06"/>空觀。二者從空入假觀。三者中道第一義觀。所言從
<lb ed="X" n="0669c16"/><lb ed="R099" n="0076a07"/>假入空觀者。無而虗設。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0669013" n="0669013"/>目之爲假。觀假知無。名之入
<lb ed="X" n="0669c17"/><lb ed="R099" n="0076a08"/>空。若觀諸法如幻如化。但有名字。卽入眞諦也。而說
<lb ed="X" n="0669c18"/><lb ed="R099" n="0076a09"/>爲二諦觀者。或就情智二諦。或約隨智二諦觀耳。次
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0670a" n="0670a"/>
<lb ed="X" n="0670a01"/><lb ed="R099" n="0076a10"/>釋從空入假觀者。若不住空。還入幻化。假名世諦。分
<lb ed="X" n="0670a02"/><lb ed="R099" n="0076a11"/>別無滯也。而言平等者。若破一用一。不名平等。前觀
<lb ed="X" n="0670a03"/><lb ed="R099" n="0076a12"/>知假非假。破假入空。次觀知空非空。破空入假。空假
<lb ed="X" n="0670a04"/><lb ed="R099" n="0076a13"/>互破互用。名爲平等也。次釋中道觀者。中以不二爲
<lb ed="X" n="0670a05"/><lb ed="R099" n="0076a14"/>義。道以能通爲目。照一實諦。虗通無滯。是中道觀也。
<lb ed="X" n="0670a06"/><lb ed="R099" n="0076a15"/>故云是二觀爲方便道。因是二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670001" n="0670001"/>空觀得入中道。雙照
<lb ed="X" n="0670a07"/><lb ed="R099" n="0076a16"/>二諦。心心寂滅。自然流入薩婆若海。此三通名觀者。
<lb ed="X" n="0670a08"/><lb ed="R099" n="0076a17"/>觀以觀穿爲義。亦是觀達爲能。觀穿者。卽是觀穿見
<lb ed="X" n="0670a09"/><lb ed="R099" n="0076a18"/>思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670002" n="0670002"/>恒沙無明之惑。故名觀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670003" n="0670003"/>穿也。觀達者。達三諦之理。
<lb ed="X" n="0670a10"/><lb ed="R099" n="0076b01"/>是以涅槃經云。卽以利钁斵<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670004" n="0670004"/>之。磐石沙鹵直過無礙。
<lb ed="X" n="0670a11"/><lb ed="R099" n="0076b02"/>徹至金剛。磐石者。見思惑也。沙者。塵沙無知惑也。鹵
<lb ed="X" n="0670a12"/><lb ed="R099" n="0076b03"/>者。卽是無明住地惑也。徹過者。觀穿之義。至金剛者。
<lb ed="X" n="0670a13"/><lb ed="R099" n="0076b04"/>卽達中道佛性理也。問曰。三觀俱照二諦。有何等殊。
<lb ed="X" n="0670a14"/><lb ed="R099" n="0076b05"/>答曰。前觀雖照二諦。破用不等。次第二觀亦照二諦。
<lb ed="X" n="0670a15"/><lb ed="R099" n="0076b06"/>破用平等。旣不見中道。但是異時平等也。第三觀者
<lb ed="X" n="0670a16"/><lb ed="R099" n="0076b07"/>得見中道。雙照二諦。卽是一時平等也。</p>
<lb ed="X" n="0670a17"/><lb ed="R099" n="0076b08"/><p xml:id="pX55p0670a1701">第二辨相者。卽爲二意。一明別相三觀。二明一心三
<lb ed="X" n="0670a18"/><lb ed="R099" n="0076b09"/>觀。第一明別相三觀。亦爲兩意。一總釋。二別釋。</p>
<lb ed="X" n="0670a19"/><lb ed="R099" n="0076b10"/><p xml:id="pX55p0670a1901">總釋者。觀因緣所生三諦之理。相別不同。三番惑障
<lb ed="X" n="0670a20"/><lb ed="R099" n="0076b11"/>麁細階級。觀理破惑。用智不同。故名別相三觀也。因
<lb ed="X" n="0670a21"/><lb ed="R099" n="0076b12"/>緣三諦之理相別不同者。因緣空理是眞諦相。因緣
<lb ed="X" n="0670a22"/><lb ed="R099" n="0076b13"/>假理是俗諦相。因緣不二之理是中道第一義相。初
<lb ed="X" n="0670a23"/><lb ed="R099" n="0076b14"/>觀眞諦之理。破見思惑。次觀俗諦之理。破塵沙無知
<lb ed="X" n="0670a24"/><lb ed="R099" n="0076b15"/>惑。後觀因緣中道之理。正破無明住地惑。是則三觀
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0670b" n="0670b"/>
<lb ed="X" n="0670b01"/><lb ed="R099" n="0076b16"/>照理不同。斷惑有異。故名別相。卽是大品三慧品所
<lb ed="X" n="0670b02"/><lb ed="R099" n="0076b17"/>明三智相也。</p>
<lb ed="X" n="0670b03"/><lb ed="R099" n="0076b18"/><p xml:id="pX55p0670b0301">二別釋三觀者。卽爲三別。一從假入空觀相。二從空
<lb ed="X" n="0670b04"/><lb ed="R099" n="0077a01"/>入假觀相。三明中道第一義觀相。</p>
<lb ed="X" n="0670b05"/><lb ed="R099" n="0077a02"/><p xml:id="pX55p0670b0501">一正明從假入空觀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670005" n="0670005"/>相者。略爲三意。一先明所觀之
<lb ed="X" n="0670b06"/><lb ed="R099" n="0077a03"/>假。二明觀門不同。三明正辨入空觀智。一明所觀之
<lb ed="X" n="0670b07"/><lb ed="R099" n="0077a04"/>假者。有二種假。攝一切法。一者愛假。二見假。愛假者。
<lb ed="X" n="0670b08"/><lb ed="R099" n="0077a05"/>卽是愛論。見假者。卽是見論。此二種皆是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670006" n="0670006"/>戲論。破於
<lb ed="X" n="0670b09"/><lb ed="R099" n="0077a06"/>慧眼。障見眞實。愛論卽是魔業。見論卽是外道業。故
<lb ed="X" n="0670b10"/><lb ed="R099" n="0077a07"/>此經云。天魔者樂生死。外道者樂諸見。所謂因此愛
<lb ed="X" n="0670b11"/><lb ed="R099" n="0077a08"/>見。起九十八使。使三業作善不善。則輪轉六道。受生
<lb ed="X" n="0670b12"/><lb ed="R099" n="0077a09"/>死苦。故此經云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670007" n="0670007"/>無明有愛則我病生。又曰。何謂病本。
<lb ed="X" n="0670b13"/><lb ed="R099" n="0077a10"/>所謂取我。若知愛見由無明生。則一切三界皆從心
<lb ed="X" n="0670b14"/><lb ed="R099" n="0077a11"/>起。故華嚴經云。三界無別法。唯是一心造。而此諸法
<lb ed="X" n="0670b15"/><lb ed="R099" n="0077a12"/>皆名假者。無明愛見所起之法。皆由三假之所成也。
<lb ed="X" n="0670b16"/><lb ed="R099" n="0077a13"/>三假者。一因成假。二相續假。三相待假。此三虗設。故
<lb ed="X" n="0670b17"/><lb ed="R099" n="0077a14"/>云假也。問曰。三藏･摩訶衍皆明三假。二經之異。云何
<lb ed="X" n="0670b18"/><lb ed="R099" n="0077a15"/>分別。答曰。隨情明假。則是聲聞經所說。若就理明假。
<lb ed="X" n="0670b19"/><lb ed="R099" n="0077a16"/>皆如夢幻。卽是摩訶衍所說。此經呵優<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670008" n="0670008"/>波離。具明此
<lb ed="X" n="0670b20"/><lb ed="R099" n="0077a17"/>三假之相也。</p><p xml:id="pX55p0670b2006" cb:place="inline">問曰。三乘從三假入空。若爲分別。答<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670009" n="0670009"/>曰。
<lb ed="X" n="0670b21"/><lb ed="R099" n="0077a18"/>有人言聲聞多用因成假。緣覺多用相續假。菩薩多
<lb ed="X" n="0670b22"/><lb ed="R099" n="0077b01"/>用相待假。</p><p xml:id="pX55p0670b2205" cb:place="inline">今謂三藏所明三假相別。隨便入理。若摩
<lb ed="X" n="0670b23"/><lb ed="R099" n="0077b02"/>訶衍所明三假。皆如幻化。三乘觀此同入空也。</p>
<lb ed="X" n="0670b24"/><lb ed="R099" n="0077b03"/><p xml:id="pX55p0670b2401">二明觀門不同者。卽是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670010" n="0670010"/>析･體二種觀門也。如聲聞經
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0670c" n="0670c"/>
<lb ed="X" n="0670c01"/><lb ed="R099" n="0077b04"/>所明析假入生法二空者。此如空實手之拳指也。摩
<lb ed="X" n="0670c02"/><lb ed="R099" n="0077b05"/>訶衍體假入生法二空者。如空鏡像之拳指也。析假
<lb ed="X" n="0670c03"/><lb ed="R099" n="0077b06"/>入空名爲拙度。體假入空名爲巧度。故智度論設巧
<lb ed="X" n="0670c04"/><lb ed="R099" n="0077b07"/>拙二醫喩。如眼病是一。治有巧拙。拙則針藥。痛楚方
<lb ed="X" n="0670c05"/><lb ed="R099" n="0077b08"/>差。巧則<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670011" n="0670011"/>呪術。不痛自除。損差是同。見色不異。</p><p xml:id="pX55p0670c0518" cb:place="inline">故中觀
<lb ed="X" n="0670c06"/><lb ed="R099" n="0077b09"/>論云。能說是因緣。善滅諸戲論。爲拙度不善滅故。故
<lb ed="X" n="0670c07"/><lb ed="R099" n="0077b10"/>說巧度爲善滅也。善滅者不斷而斷。不善滅者是定
<lb ed="X" n="0670c08"/><lb ed="R099" n="0077b11"/>斷也。問曰。二種觀門皆佛所說。巧度是佛之巧。拙度
<lb ed="X" n="0670c09"/><lb ed="R099" n="0077b12"/>是佛拙乎。答曰。不然。法在於佛。無巧拙相但。巧拙兩
<lb ed="X" n="0670c10"/><lb ed="R099" n="0077b13"/>機。感佛不同。故有巧拙度也。譬如鏡內無有好醜。好
<lb ed="X" n="0670c11"/><lb ed="R099" n="0077b14"/>醜之像還出前人。問曰。若如所釋。乃是機有巧拙。非
<lb ed="X" n="0670c12"/><lb ed="R099" n="0077b15"/>是度有巧拙也。答曰。由機感度。度能赴機。故云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670012" n="0670012"/>巧拙
<lb ed="X" n="0670c13"/><lb ed="R099" n="0077b16"/>度也。</p>
<lb ed="X" n="0670c14"/><lb ed="R099" n="0077b17"/><p xml:id="pX55p0670c1401">三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670013" n="0670013"/>正明入空觀智者。亦兩意。一者明析假入空。二明
<lb ed="X" n="0670c15"/><lb ed="R099" n="0077b18"/>體假入空也。</p><p xml:id="pX55p0670c1506" cb:place="inline">一析假入空者。卽爲二意。一析見假入
<lb ed="X" n="0670c16"/><lb ed="R099" n="0078a01"/>空。二析愛假入空。並是三藏拙度敎門也。問曰。上明
<lb ed="X" n="0670c17"/><lb ed="R099" n="0078a02"/>愛見二假。愛前見後。今明修觀。何故見前愛後也。答
<lb ed="X" n="0670c18"/><lb ed="R099" n="0078a03"/>曰。衆生有二種使。鈍使爲麤。屬魔業。見使爲細。屬外
<lb ed="X" n="0670c19"/><lb ed="R099" n="0078a04"/>道業。故愛前見後。今佛法正道。緣理斷結。於見道中
<lb ed="X" n="0670c20"/><lb ed="R099" n="0078a05"/>有二種人。鈍人用無常苦行。入見道。先斷愛。利人用
<lb ed="X" n="0670c21"/><lb ed="R099" n="0078a06"/>空無我行。入見理。先斷見。見盡在前。修道在後。愛結
<lb ed="X" n="0670c22"/><lb ed="R099" n="0078a07"/>次除也。一明析假入空者。卽前析見假入空。析假入
<lb ed="X" n="0670c23"/><lb ed="R099" n="0078a08"/>空之觀。如大智論破<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670014" n="0670014"/><g ref="#CB00626">㲲</g>至隣虗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670015" n="0670015"/>塵。析此生滅細塵色
<lb ed="X" n="0670c24"/><lb ed="R099" n="0078a09"/>假以入空也。觀內身心亦如是。但成論<anchor xml:id="nkr_note_orig_0670016" n="0670016"/>三大法師。各
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0671a" n="0671a"/>
<lb ed="X" n="0671a01"/><lb ed="R099" n="0078a10"/>以情見破此細塵。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671001" n="0671001"/>細塵若盡。不免斷見。塵若不盡。還
<lb ed="X" n="0671a02"/><lb ed="R099" n="0078a11"/>是常見。不出二見。豈得入空。今詳大智論意。不如諸
<lb ed="X" n="0671a03"/><lb ed="R099" n="0078a12"/>師所推。論主引佛語云。色若麤若細。總而觀之。無常
<lb ed="X" n="0671a04"/><lb ed="R099" n="0078a13"/>無我。不說有極微之色也。今謂若知麤細等色無常
<lb ed="X" n="0671a05"/><lb ed="R099" n="0078a14"/>無我。卽是因成･相續･相待。虗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671002" n="0671002"/>假不實。旣不得色有。豈
<lb ed="X" n="0671a06"/><lb ed="R099" n="0078a15"/>滯色空･亦有亦空･非有非空也。是則身邊二見皆是
<lb ed="X" n="0671a07"/><lb ed="R099" n="0078a16"/>四緣三假。所成不實皆空。念想觀除。言語法滅。一心
<lb ed="X" n="0671a08"/><lb ed="R099" n="0078a17"/>禪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671003" n="0671003"/>定。心在定故。能知世間生滅法相。若知四見及六
<lb ed="X" n="0671a09"/><lb ed="R099" n="0078a18"/>十二見無常空寂。豁然開朗。成須陀洹。是爲析見假
<lb ed="X" n="0671a10"/><lb ed="R099" n="0078b01"/>入空之觀也。問曰。析假入空。只應析色心之有。空･亦
<lb ed="X" n="0671a11"/><lb ed="R099" n="0078b02"/>有亦空･非有非空。云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671004" n="0671004"/>何析。答曰。隨見所執。悉是四緣
<lb ed="X" n="0671a12"/><lb ed="R099" n="0078b03"/>三假。皆生滅相。破麤生滅至細生滅。細生滅盡卽入
<lb ed="X" n="0671a13"/><lb ed="R099" n="0078b04"/>空也。</p><p xml:id="pX55p0671a1303" cb:place="inline">問曰。云何分別四見生法兩空相耶。答曰。身邊
<lb ed="X" n="0671a14"/><lb ed="R099" n="0078b05"/>二見。並皆是汙穢無記五陰。觀此五陰。卽陰離陰。並
<lb ed="X" n="0671a15"/><lb ed="R099" n="0078b06"/>不見我相。唯有陰法。如觀五指不見拳相。此從十六
<lb ed="X" n="0671a16"/><lb ed="R099" n="0078b07"/>知見假以入生空也。毗曇有門用此入空。發眞無漏。
<lb ed="X" n="0671a17"/><lb ed="R099" n="0078b08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0671005" n="0671005"/>見第一義。斷三界結。使成須陀洹。成論空門觀此邊
<lb ed="X" n="0671a18"/><lb ed="R099" n="0078b09"/>見。但是行陰。行陰悉是三假。假旣不實。因此入空。破
<lb ed="X" n="0671a19"/><lb ed="R099" n="0078b10"/>諸見結。成須陀洹。卽析實法假入空正意。是爲聲聞
<lb ed="X" n="0671a20"/><lb ed="R099" n="0078b11"/>經說法空之相也。次析愛假以入空者。愛卽是欲愛･
<lb ed="X" n="0671a21"/><lb ed="R099" n="0078b12"/>色愛･無色愛。皆是四緣三假之所成也。若觀四緣三
<lb ed="X" n="0671a22"/><lb ed="R099" n="0078b13"/>假無常無性。麤<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671006" n="0671006"/>細生滅皆不可得。入空發眞無礙道。
<lb ed="X" n="0671a23"/><lb ed="R099" n="0078b14"/>斷解脫道。證欲愛一品乃至六品。名斯陀含。進斷三
<lb ed="X" n="0671a24"/><lb ed="R099" n="0078b15"/>品五下分結盡。名阿那含。空觀轉深。斷色無色五上
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0671b" n="0671b"/>
<lb ed="X" n="0671b01"/><lb ed="R099" n="0078b16"/>分結至金剛三昧。皆阿羅漢向。非想惑盡第九解脫。
<lb ed="X" n="0671b02"/><lb ed="R099" n="0078b17"/>是羅漢果。住有餘涅槃。析假入空觀其功乃息。此卽
<lb ed="X" n="0671b03"/><lb ed="R099" n="0078b18"/>觀因緣所生法。了生滅四諦以入道也。亦名一切智。
<lb ed="X" n="0671b04"/><lb ed="R099" n="0079a01"/>亦名慧眼。</p>
<lb ed="X" n="0671b05"/><lb ed="R099" n="0079a02"/><p xml:id="pX55p0671b0501">二明摩訶衍體假入空觀者。入空觀門乃有多途。今
<lb ed="X" n="0671b06"/><lb ed="R099" n="0079a03"/>約無生觀門明體假入空也。就此觀門。亦爲兩別。一
<lb ed="X" n="0671b07"/><lb ed="R099" n="0079a04"/>明體見假以入空。二明體愛假以入空。先明體見假
<lb ed="X" n="0671b08"/><lb ed="R099" n="0079a05"/>以入空者。體因緣所生見法。皆如幻夢。因成･續･待。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671007" n="0671007"/>但
<lb ed="X" n="0671b09"/><lb ed="R099" n="0079a06"/>有名字。名字卽空。非滅故空。空卽是眞諦。眞諦卽是
<lb ed="X" n="0671b10"/><lb ed="R099" n="0079a07"/>涅槃。是爲體假入空觀也。問曰。所明觀法。其義云何。
<lb ed="X" n="0671b11"/><lb ed="R099" n="0079a08"/>答曰。當觀因緣所生身見之心。約三假而撿。一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671008" n="0671008"/>就因
<lb ed="X" n="0671b12"/><lb ed="R099" n="0079a09"/>成撿者。內有意根。外有法塵。根塵相對則有意觸。因
<lb ed="X" n="0671b13"/><lb ed="R099" n="0079a10"/>緣生受。受生者卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671009" n="0671009"/>是身見意識生也。今此見識。定從
<lb ed="X" n="0671b14"/><lb ed="R099" n="0079a11"/>何生。爲意根生。爲法塵生。爲根塵合生。爲離根塵生。
<lb ed="X" n="0671b15"/><lb ed="R099" n="0079a12"/>若意根生。卽自性生。若法塵生。卽他性生。根塵合生。
<lb ed="X" n="0671b16"/><lb ed="R099" n="0079a13"/>卽是共生。共生有二過。所謂自他性也。若離根塵生。
<lb ed="X" n="0671b17"/><lb ed="R099" n="0079a14"/>卽無因緣生。從因緣生尙不可說。何況無因緣生也。
<lb ed="X" n="0671b18"/><lb ed="R099" n="0079a15"/>故中觀論偈云。諸法不自生。亦不從他生。不共不無
<lb ed="X" n="0671b19"/><lb ed="R099" n="0079a16"/>因。是故說無生。當知身見之心本自不生。不生而說
<lb ed="X" n="0671b20"/><lb ed="R099" n="0079a17"/>生者。但是隨順世間名字故說。生名字之法。不在內。
<lb ed="X" n="0671b21"/><lb ed="R099" n="0079a18"/>不在外。亦非兩間。亦不常自有。是字不住。亦不不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671010" n="0671010"/>住。
<lb ed="X" n="0671b22"/><lb ed="R099" n="0079b01"/>是字無所有。言語道斷。是名從因成假以入空也。問
<lb ed="X" n="0671b23"/><lb ed="R099" n="0079b02"/>曰。空有二種。一者性空。二相空。此云何分別。答曰。前
<lb ed="X" n="0671b24"/><lb ed="R099" n="0079b03"/>四句撿生性不可得。卽是得性空無生。而說生卽是
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0671c" n="0671c"/>
<lb ed="X" n="0671c01"/><lb ed="R099" n="0079b04"/>假生。假生卽是不生生。不生生卽是相空也。故世諦
<lb ed="X" n="0671c02"/><lb ed="R099" n="0079b05"/>破性立假。卽是性空也。眞諦破假卽是相空也。問曰。
<lb ed="X" n="0671c03"/><lb ed="R099" n="0079b06"/>四句皆撿。撿卽是析。撿析何殊。答曰。撿非析也。如見
<lb ed="X" n="0671c04"/><lb ed="R099" n="0079b07"/>鏡像。撿像鏡不得像。離撿鏡形亦不得像。此卽無像
<lb ed="X" n="0671c05"/><lb ed="R099" n="0079b08"/>之像。像但有名。豈可破析。不如前析<g ref="#CB00626">㲲</g>從麤至細。極
<lb ed="X" n="0671c06"/><lb ed="R099" n="0079b09"/>隣虗塵。無實以入空也。次撿相續假。此一念心。爲是
<lb ed="X" n="0671c07"/><lb ed="R099" n="0079b10"/>生生。爲滅生。爲生滅生。爲離生滅而有生。若是生生。
<lb ed="X" n="0671c08"/><lb ed="R099" n="0079b11"/>卽自性生。由滅故生。卽他性生。若生滅生。卽是共生。
<lb ed="X" n="0671c09"/><lb ed="R099" n="0079b12"/>共生有二過。謂自他性。若離生離滅生。卽無因緣生。
<lb ed="X" n="0671c10"/><lb ed="R099" n="0079b13"/>從因緣生尙不可得。況無因生也。今觀此心。不自性
<lb ed="X" n="0671c11"/><lb ed="R099" n="0079b14"/>生。故非生生。不他性生。故非滅生。不自他性生。故非
<lb ed="X" n="0671c12"/><lb ed="R099" n="0079b15"/>生滅共。不無因生。故非離生滅生也。如此四句撿生
<lb ed="X" n="0671c13"/><lb ed="R099" n="0079b16"/>不得。不生而說生者。但以隨順世間名字故說生。名
<lb ed="X" n="0671c14"/><lb ed="R099" n="0079b17"/>字<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671011" n="0671011"/>之生卽是假生。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671012" n="0671012"/>假名之生卽是不生。若無生名字。
<lb ed="X" n="0671c15"/><lb ed="R099" n="0079b18"/>則言語道斷。是名從相續假以入空也。問曰。若說生
<lb ed="X" n="0671c16"/><lb ed="R099" n="0080a01"/>生。可是自性生。待滅故生。滅生非生。卽是假義。何得
<lb ed="X" n="0671c17"/><lb ed="R099" n="0080a02"/>言是他性生也。答曰。生若稱自。滅豈非他。滅若非他。
<lb ed="X" n="0671c18"/><lb ed="R099" n="0080a03"/>生豈是自。生是自性。滅卽他性。生是自性。不得成假。
<lb ed="X" n="0671c19"/><lb ed="R099" n="0080a04"/>滅是他性。何得說假。滅是他性。遂得說假。生是自性。
<lb ed="X" n="0671c20"/><lb ed="R099" n="0080a05"/>亦應說假。如此撿覈。由生故生。卽是自性之過。說滅
<lb ed="X" n="0671c21"/><lb ed="R099" n="0080a06"/>爲生。卽墮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0671013" n="0671013"/>他性之失。如是論者。由滅說生。假不成也。
<lb ed="X" n="0671c22"/><lb ed="R099" n="0080a07"/>次撿相待假。此身見心生。爲是生生。爲不生生。爲生
<lb ed="X" n="0671c23"/><lb ed="R099" n="0080a08"/>不生生。爲離生離不生生。若是生生。卽自性生。若不
<lb ed="X" n="0671c24"/><lb ed="R099" n="0080a09"/>生生。卽他性生。若生不生生。卽是共生。共生有二過。
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0672a" n="0672a"/>
<lb ed="X" n="0672a01"/><lb ed="R099" n="0080a10"/>謂自他性。若離生離不生生。卽是無因生。因緣生尙
<lb ed="X" n="0672a02"/><lb ed="R099" n="0080a11"/>不可說。何況無因緣而說生也。今觀此心不自性生。
<lb ed="X" n="0672a03"/><lb ed="R099" n="0080a12"/>故非生生。不他性生。故非不生生。不自他性生。故非
<lb ed="X" n="0672a04"/><lb ed="R099" n="0080a13"/>生不生共生。不無因生。故非離生。不生而說生也。如
<lb ed="X" n="0672a05"/><lb ed="R099" n="0080a14"/>此四句撿生不得。卽是不生。不生而說生者。但以隨
<lb ed="X" n="0672a06"/><lb ed="R099" n="0080a15"/>順世間名字故說生。名字之生。卽是假生。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672001" n="0672001"/>假名之生。
<lb ed="X" n="0672a07"/><lb ed="R099" n="0080a16"/>卽是不生。若無生名字。則言語道斷。是名從相待假
<lb ed="X" n="0672a08"/><lb ed="R099" n="0080a17"/>以入空也。問曰。若說生生。可是自性生。待不生而說
<lb ed="X" n="0672a09"/><lb ed="R099" n="0080a18"/>生。豈是他性生也。答曰。若生稱自。不生豈非他也。相
<lb ed="X" n="0672a10"/><lb ed="R099" n="0080b01"/>續科<anchor xml:id="nkr_note_add_0672a1001" n="0672a1001"/><anchor xml:id="beg0672a1001" n="0672a1001"/>已<anchor xml:id="end0672a1001"/>並覈竟。細類可知。故舍利弗問須菩提。爲生
<lb ed="X" n="0672a11"/><lb ed="R099" n="0080b02"/>生。爲不生生。須菩提答。非生生。非不生生也。是則破
<lb ed="X" n="0672a12"/><lb ed="R099" n="0080b03"/>生見。三假合有十二番觀門。若觀三假生不生而執
<lb ed="X" n="0672a13"/><lb ed="R099" n="0080b04"/>著無生。還用十二番觀而破之也。破亦生亦無生見。
<lb ed="X" n="0672a14"/><lb ed="R099" n="0080b05"/>亦有十二番觀。破非生非無生見。亦有十二番。合破
<lb ed="X" n="0672a15"/><lb ed="R099" n="0080b06"/>四見。有四十八番觀能破。如所破是。則破能觀之心
<lb ed="X" n="0672a16"/><lb ed="R099" n="0080b07"/>亦有四十八番。合能所共有九十六番觀門。善修此
<lb ed="X" n="0672a17"/><lb ed="R099" n="0080b08"/>觀。觀生相。生生畢竟不可得。乃至複四見･具足四見･
<lb ed="X" n="0672a18"/><lb ed="R099" n="0080b09"/>不可說見。皆不可得。豁然開悟。六十二見八十八使
<lb ed="X" n="0672a19"/><lb ed="R099" n="0080b10"/>皆滅。得須陀洹。故大品經云。須陀洹若智若斷。是菩
<lb ed="X" n="0672a20"/><lb ed="R099" n="0080b11"/>薩無生法忍。此卽巧度。不斷而斷。不同拙度之定斷
<lb ed="X" n="0672a21"/><lb ed="R099" n="0080b12"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0672a22"/><lb ed="R099" n="0080b13"/><p xml:id="pX55p0672a2201">二體愛假入空者。分別愛假如前說。今明修道。體三
<lb ed="X" n="0672a23"/><lb ed="R099" n="0080b14"/>界愛假皆如夢幻。三假卽空。四句撿生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672002" n="0672002"/>並不可得。是
<lb ed="X" n="0672a24"/><lb ed="R099" n="0080b15"/>名體三界愛假以入空。空卽是眞智增長。諸法不生
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0672b" n="0672b"/>
<lb ed="X" n="0672b01"/><lb ed="R099" n="0080b16"/>而般若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672003" n="0672003"/>生者。斷三界結也。若欲愛六品盡。名斯陀含。
<lb ed="X" n="0672b02"/><lb ed="R099" n="0080b17"/>斯陀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672004" n="0672004"/>含若智若斷。是菩薩無生法忍。次斷三品五下
<lb ed="X" n="0672b03"/><lb ed="R099" n="0080b18"/>分結盡。名阿那含。阿那含若智若斷。是菩薩無生法
<lb ed="X" n="0672b04"/><lb ed="R099" n="0081a01"/>忍。斷上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672005" n="0672005"/>二界愛。五上分結盡。是阿羅漢。阿羅漢若智
<lb ed="X" n="0672b05"/><lb ed="R099" n="0081a02"/>若斷。是菩薩無生法忍。乃至辟支佛侵除習氣。若智
<lb ed="X" n="0672b06"/><lb ed="R099" n="0081a03"/>若斷。是菩薩無生法忍。此皆巧度。不斷而斷。　是觀
<lb ed="X" n="0672b07"/><lb ed="R099" n="0081a04"/>因緣卽空不生。生無生四諦。入空之觀。其功齊此。亦
<lb ed="X" n="0672b08"/><lb ed="R099" n="0081a05"/>名一切智。亦名慧眼也。</p>
<lb ed="X" n="0672b09"/><lb ed="R099" n="0081a06"/><p xml:id="pX55p0672b0901">二明從空入假觀者。亦爲三意。一明入假之意。二明
<lb ed="X" n="0672b10"/><lb ed="R099" n="0081a07"/>入假之觀。三明觀成化物。一明入假之意者。此觀正
<lb ed="X" n="0672b11"/><lb ed="R099" n="0081a08"/>爲觀俗諦。破塵沙無知。若二乘不爲化物。不須此觀。
<lb ed="X" n="0672b12"/><lb ed="R099" n="0081a09"/>菩薩弘誓。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672006" n="0672006"/>必須此觀。所言從空入假者。若滯於空。墮
<lb ed="X" n="0672b13"/><lb ed="R099" n="0081a10"/>二乘地。如大品經云。我以佛眼觀十方世界恒沙菩
<lb ed="X" n="0672b14"/><lb ed="R099" n="0081a11"/>薩學菩薩道。少得入菩薩位。多墮二乘。是故敎道菩
<lb ed="X" n="0672b15"/><lb ed="R099" n="0081a12"/>薩從空入假。用道種智入菩薩位。若不滯空。如空中
<lb ed="X" n="0672b16"/><lb ed="R099" n="0081a13"/>種樹。分別藥病化衆生也。二明修入假觀者。入假有
<lb ed="X" n="0672b17"/><lb ed="R099" n="0081a14"/>二種。一者入見假一切法。二者入愛假一切法。一明
<lb ed="X" n="0672b18"/><lb ed="R099" n="0081a15"/>入見假一切法者。菩薩住深禪定。知空非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672007" n="0672007"/>空。觀假見假。
<lb ed="X" n="0672b19"/><lb ed="R099" n="0081a16"/>有四種。從此四見。出無量見。一自生見。二他生見。三
<lb ed="X" n="0672b20"/><lb ed="R099" n="0081a17"/>共生見。四無因生見。此四見各有執諍之病也。復次。
<lb ed="X" n="0672b21"/><lb ed="R099" n="0081a18"/>執有二種。一執外人邪因緣無因緣四生之見。所謂
<lb ed="X" n="0672b22"/><lb ed="R099" n="0081b01"/>從冥初生。覺從微塵生。自在天生時生。自然生也。二
<lb ed="X" n="0672b23"/><lb ed="R099" n="0081b02"/>執佛法正因緣生。自･他･共･無因四生之見。執自生見
<lb ed="X" n="0672b24"/><lb ed="R099" n="0081b03"/>者。若計意根生意識。是則心能生心。故正法念經云。
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0672c" n="0672c"/>
<lb ed="X" n="0672c01"/><lb ed="R099" n="0081b04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0672008" n="0672008"/>心如工畵師。作種種五陰。一切世間法。無不從心造。
<lb ed="X" n="0672c02"/><lb ed="R099" n="0081b05"/>亦如唯識之所明也。他生者。經云。心不孤生。必藉緣
<lb ed="X" n="0672c03"/><lb ed="R099" n="0081b06"/>而起。故大品經云。有緣思則生。無緣思不生。當知一
<lb ed="X" n="0672c04"/><lb ed="R099" n="0081b07"/>切法皆從外緣生也。共者。有言如經所說。六觸因緣
<lb ed="X" n="0672c05"/><lb ed="R099" n="0081b08"/>生六受識。得一切法也。自然生者。如龍王經云。一切
<lb ed="X" n="0672c06"/><lb ed="R099" n="0081b09"/>法皆自然而生。大品經云。十二因緣。非佛･天･人･脩羅
<lb ed="X" n="0672c07"/><lb ed="R099" n="0081b10"/>作。性自爾也。佛有四種之說。皆是四悉檀。方便赴緣
<lb ed="X" n="0672c08"/><lb ed="R099" n="0081b11"/>利物而說。諸衆生顚倒不了。或執外人邪說四邊而
<lb ed="X" n="0672c09"/><lb ed="R099" n="0081b12"/>生見著。或執佛法經論四邊而生見著。故大智論云。
<lb ed="X" n="0672c10"/><lb ed="R099" n="0081b13"/>譬如大火<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672009" n="0672009"/>聚。四邊不可取。邪見火燒故。故隨所執見
<lb ed="X" n="0672c11"/><lb ed="R099" n="0081b14"/>有苦集。若能知苦斷集。必須修道證滅。二明愛假諸
<lb ed="X" n="0672c12"/><lb ed="R099" n="0081b15"/>法亦如是。三明觀成化物者。菩薩從空入假<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672010" n="0672010"/>修證。卽
<lb ed="X" n="0672c13"/><lb ed="R099" n="0081b16"/>是觀因緣。亦名爲假。名生不生無量四諦。亦名道種
<lb ed="X" n="0672c14"/><lb ed="R099" n="0081b17"/>智。亦名法眼。過二乘地。用道種智入菩薩位。入假<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672011" n="0672011"/>修
<lb ed="X" n="0672c15"/><lb ed="R099" n="0081b18"/>證。道種智合有三種。一生滅道種。二無生滅道種。三
<lb ed="X" n="0672c16"/><lb ed="R099" n="0082a01"/>依藏識道種。菩薩住是位。爲降伏天魔及其眷屬。卽
<lb ed="X" n="0672c17"/><lb ed="R099" n="0082a02"/>入愛假。現諸神通。乃至同事利物。說諸愛論。如此土
<lb ed="X" n="0672c18"/><lb ed="R099" n="0082a03"/>三墳五典。安國育民之經書也。爲降伏外道及其眷
<lb ed="X" n="0672c19"/><lb ed="R099" n="0082a04"/>屬。入見假顯示智慧。乃至同事利物。說諸見論。如十
<lb ed="X" n="0672c20"/><lb ed="R099" n="0082a05"/>八種六師皆稱一切智也。深知愛見苦集之病無量。
<lb ed="X" n="0672c21"/><lb ed="R099" n="0082a06"/>道滅之藥亦復無量。皆如夢幻。用四悉檀赴其根緣。
<lb ed="X" n="0672c22"/><lb ed="R099" n="0082a07"/>隨病授藥。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0672012" n="0672012"/>復次。菩薩爲度如是無量衆生故。遊戲神
<lb ed="X" n="0672c23"/><lb ed="R099" n="0082a08"/>通淨佛國士。成就衆生。入假修無量願行。是爲觀成
<lb ed="X" n="0672c24"/><lb ed="R099" n="0082a09"/>化物也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0673a" n="0673a"/>
<lb ed="X" n="0673a01"/><lb ed="R099" n="0082a10"/><p xml:id="pX55p0673a0101">三明中道第一義觀者。卽爲三意。一明所觀境。二明
<lb ed="X" n="0673a02"/><lb ed="R099" n="0082a11"/>修觀心。三明證成。一明所觀境者。前二觀是方便。雖
<lb ed="X" n="0673a03"/><lb ed="R099" n="0082a12"/>有照二諦之智。未破無明。不見中道。眞俗別照。卽是
<lb ed="X" n="0673a04"/><lb ed="R099" n="0082a13"/>智障。故攝大乘論云。智障<anchor xml:id="nkr_note_orig_0673001" n="0673001"/>甚盲闇。謂眞俗別執智障
<lb ed="X" n="0673a05"/><lb ed="R099" n="0082a14"/>者。依阿梨耶識。識卽是無明住地。無明住地卽是生
<lb ed="X" n="0673a06"/><lb ed="R099" n="0082a15"/>死根本。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0673002" n="0673002"/>故經云。從無住本。立一切法。無住本者。卽是
<lb ed="X" n="0673a07"/><lb ed="R099" n="0082a16"/>無始無明。更無別惑所依住也。二修觀智者。若修此
<lb ed="X" n="0673a08"/><lb ed="R099" n="0082a17"/>觀。還用前二觀爲方便也。總前二觀。則雙亡雙照之
<lb ed="X" n="0673a09"/><lb ed="R099" n="0082a18"/>方便也。雙亡方便者。初觀知俗非俗。卽是俗空。次觀
<lb ed="X" n="0673a10"/><lb ed="R099" n="0082b01"/>知眞非眞。卽是眞空。亡俗非俗。亡眞非眞。非俗非眞。
<lb ed="X" n="0673a11"/><lb ed="R099" n="0082b02"/>卽是中道。因是二空觀入中道第一義諦。雖觀中道
<lb ed="X" n="0673a12"/><lb ed="R099" n="0082b03"/>而不見者。皆是無明之所障也。當觀實相。修三三昧。
<lb ed="X" n="0673a13"/><lb ed="R099" n="0082b04"/>智度論云。聲聞經中說三三昧。緣四諦十六行。摩訶
<lb ed="X" n="0673a14"/><lb ed="R099" n="0082b05"/>衍明三三昧。但緣諸法實相。今初修空三昧。觀此無
<lb ed="X" n="0673a15"/><lb ed="R099" n="0082b06"/>明不自生。不從法性生也。不他生。非離法性外別有
<lb ed="X" n="0673a16"/><lb ed="R099" n="0082b07"/>依他之無明生。不共生。亦非法性共無明生。非無因
<lb ed="X" n="0673a17"/><lb ed="R099" n="0082b08"/>緣生。非離法性離無明而有生也。若四句撿無明本
<lb ed="X" n="0673a18"/><lb ed="R099" n="0082b09"/>自不生。生源不可得。卽是無始空。是名空三昧。空。無
<lb ed="X" n="0673a19"/><lb ed="R099" n="0082b10"/>住之本。立一切法也。</p><p xml:id="pX55p0673a1909" cb:place="inline">若爾。豈全同地論師。計眞如法
<lb ed="X" n="0673a20"/><lb ed="R099" n="0082b11"/>性生一切法。豈全同攝大乘師。計黎耶識生一切法
<lb ed="X" n="0673a21"/><lb ed="R099" n="0082b12"/>也。問曰。各計何失。答曰。若本理無二。是二大乘論師
<lb ed="X" n="0673a22"/><lb ed="R099" n="0082b13"/>俱稟天<anchor xml:id="nkr_note_add_0673a2201" n="0673a2201"/><anchor xml:id="beg0673a2201" n="0673a2201"/>親<anchor xml:id="end0673a2201"/>。何俟諍同水火。</p><p xml:id="pX55p0673a2211" cb:place="inline">次觀無相三昧者。卽觀無
<lb ed="X" n="0673a23"/><lb ed="R099" n="0082b14"/>生實相。非有相。不如暗室甁瓫之有相也。非無相。非
<lb ed="X" n="0673a24"/><lb ed="R099" n="0082b15"/>如乳內無酪性也。非亦有亦無相。不如智者見空及
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0673b" n="0673b"/>
<lb ed="X" n="0673b01"/><lb ed="R099" n="0082b16"/>不空也。非非有相非無相。非取著卽是愚癡論。若不
<lb ed="X" n="0673b02"/><lb ed="R099" n="0082b17"/>取四邊之定相。卽是無相三昧。入實相也。若爾。豈全
<lb ed="X" n="0673b03"/><lb ed="R099" n="0082b18"/>同地論師。用本有佛性如闇室瓫。亦不全同三論<anchor xml:id="nkr_note_orig_0673003" n="0673003"/>師。
<lb ed="X" n="0673b04"/><lb ed="R099" n="0083a01"/>破乳中酪性。畢竟淸淨無所有性義也。問曰。各計何
<lb ed="X" n="0673b05"/><lb ed="R099" n="0083a02"/>失。答曰。若無失者。二大乘論師何得諍同水火也。次
<lb ed="X" n="0673b06"/><lb ed="R099" n="0083a03"/>明修無作三昧。觀眞如實相。不見緣修作佛。亦不見
<lb ed="X" n="0673b07"/><lb ed="R099" n="0083a04"/>眞修作佛。亦不見眞緣二修合故作佛。亦不見離眞
<lb ed="X" n="0673b08"/><lb ed="R099" n="0083a05"/>緣二修而作佛也。四句明修。卽是四種作義。若無四
<lb ed="X" n="0673b09"/><lb ed="R099" n="0083a06"/>修。卽無四作。是無作三昧也。若爾。豈同相州北道明
<lb ed="X" n="0673b10"/><lb ed="R099" n="0083a07"/>義緣修作佛。南土大小乘師亦多用緣修作佛也。亦
<lb ed="X" n="0673b11"/><lb ed="R099" n="0083a08"/>不同相州南道明義用眞修作佛。問曰。偏用何過。答
<lb ed="X" n="0673b12"/><lb ed="R099" n="0083a09"/>曰。中道無諍。何得諍同水火。今明用三三昧修中道
<lb ed="X" n="0673b13"/><lb ed="R099" n="0083a10"/>第一義諦。開無明。顯法性。亡眞緣。離諍論。言語法滅。
<lb ed="X" n="0673b14"/><lb ed="R099" n="0083a11"/>無量罪除。淸淨心一水若澄淸。佛性寶珠自然現也。
<lb ed="X" n="0673b15"/><lb ed="R099" n="0083a12"/>見佛性故。卽住大涅槃。問。若爾者。今云何說。答曰。大
<lb ed="X" n="0673b16"/><lb ed="R099" n="0083a13"/>涅槃經云。不生不生。名大涅槃。以修道得故。故不可
<lb ed="X" n="0673b17"/><lb ed="R099" n="0083a14"/>說。豈如諸大乘論師偏執定說也。今以因緣故。亦可
<lb ed="X" n="0673b18"/><lb ed="R099" n="0083a15"/>得說者。若解四悉檀意。如前異說則無咎也。三明證
<lb ed="X" n="0673b19"/><lb ed="R099" n="0083a16"/>成者。若觀無明見中道者。卽是入不二法門。住不思
<lb ed="X" n="0673b20"/><lb ed="R099" n="0083a17"/>議解脫也。故此經入不二法門品云。若知無明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0673004" n="0673004"/>實性
<lb ed="X" n="0673b21"/><lb ed="R099" n="0083a18"/>卽是明。明亦不可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0673005" n="0673005"/>得。爲入不二門。若入中道。卽能雙
<lb ed="X" n="0673b22"/><lb ed="R099" n="0083b01"/>照二諦。自然流入薩婆若海。此是觀因緣卽中道。不
<lb ed="X" n="0673b23"/><lb ed="R099" n="0083b02"/>生不生。證無作。四實諦亦名一切種智。亦名佛眼。卽
<lb ed="X" n="0673b24"/><lb ed="R099" n="0083b03"/>是見佛性。住大涅槃也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0673c" n="0673c"/>
<lb ed="X" n="0673c01"/><lb ed="R099" n="0083b04"/><p xml:id="pX55p0673c0101">第二一心三觀者。此觀是深行。利根菩薩之所修習。
<lb ed="X" n="0673c02"/><lb ed="R099" n="0083b05"/>所以者何。不思議因緣之理。甚深微妙。其觀慧門難
<lb ed="X" n="0673c03"/><lb ed="R099" n="0083b06"/>解難入。今明此觀亦爲三意。一明所觀之境。二明能
<lb ed="X" n="0673c04"/><lb ed="R099" n="0083b07"/>觀之觀。三證成。一所觀之境者。卽是一念無明因緣
<lb ed="X" n="0673c05"/><lb ed="R099" n="0083b08"/>具十法界三諦之境也。十法界者。一地獄法界。二畜
<lb ed="X" n="0673c06"/><lb ed="R099" n="0083b09"/>生法界。三餓鬼法界。四脩羅法界。五人法界。六天法
<lb ed="X" n="0673c07"/><lb ed="R099" n="0083b10"/>界。七聲聞法界。八緣覺法界。九菩薩法界。十佛法界。
<lb ed="X" n="0673c08"/><lb ed="R099" n="0083b11"/>此卽六是凡夫。四是聖人。所言法界者。法名自體。界
<lb ed="X" n="0673c09"/><lb ed="R099" n="0083b12"/>以性別爲義。此十種法體。因果不同。事性隔別。不相
<lb ed="X" n="0673c10"/><lb ed="R099" n="0083b13"/>混濫。故言十法界。此十法界。皆是十二因緣之所成。
<lb ed="X" n="0673c11"/><lb ed="R099" n="0083b14"/>故言因緣所生法也。十二因緣並依無明。無明之理
<lb ed="X" n="0673c12"/><lb ed="R099" n="0083b15"/>體非異念。故言一念具足十法界也。一念十二因緣。
<lb ed="X" n="0673c13"/><lb ed="R099" n="0083b16"/>出華嚴･大集･瓔珞經文。因緣三諦<anchor xml:id="nkr_note_add_0673c1301" n="0673c1301"/><anchor xml:id="beg0673c1301" n="0673c1301"/>已<anchor xml:id="end0673c1301"/>如前辨。問曰。九
<lb ed="X" n="0673c14"/><lb ed="R099" n="0083b17"/>法界可是十二因緣所成。佛法界淸淨。非生死法。云
<lb ed="X" n="0673c15"/><lb ed="R099" n="0083b18"/>何亦說爲十二因緣耶。答曰。大品經云。若有能深觀
<lb ed="X" n="0673c16"/><lb ed="R099" n="0084a01"/>十二因緣。卽是坐道場。此經云。緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0673006" n="0673006"/>起是道場。無明乃
<lb ed="X" n="0673c17"/><lb ed="R099" n="0084a02"/>至老死皆無盡故。又涅槃經云。十二因緣名爲佛性。
<lb ed="X" n="0673c18"/><lb ed="R099" n="0084a03"/>見佛性故住大涅槃。依此而推。十二因緣何得非佛
<lb ed="X" n="0673c19"/><lb ed="R099" n="0084a04"/>法界也。問曰。一念十二因緣具十法界。何得以爲一
<lb ed="X" n="0673c20"/><lb ed="R099" n="0084a05"/>心三觀之境。答曰。以一念十二因緣。卽空･<anchor xml:id="nkr_note_orig_0673007" n="0673007"/>卽假･卽中。
<lb ed="X" n="0673c21"/><lb ed="R099" n="0084a06"/>三諦之理。不縱不橫。不一不異。十法界法雖復無量。不
<lb ed="X" n="0673c22"/><lb ed="R099" n="0084a07"/>礙一念無明之心。一念無明之心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0673008" n="0673008"/>含十法界。無有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0673009" n="0673009"/>迫
<lb ed="X" n="0673c23"/><lb ed="R099" n="0084a08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0673010" n="0673010"/>妨。問曰。一人具十法界次第。經無量劫。云何止在一
<lb ed="X" n="0673c24"/><lb ed="R099" n="0084a09"/>念無明心內不相妨礙<anchor xml:id="nkr_note_orig_0673011" n="0673011"/>耶。答曰。此經明不思議。須彌
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0674a" n="0674a"/>
<lb ed="X" n="0674a01"/><lb ed="R099" n="0084a10"/>入芥子。不相妨礙。無情之物尙得如此。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674001" n="0674001"/>況心神微妙。
<lb ed="X" n="0674a02"/><lb ed="R099" n="0084a11"/>一念具足一切三世諸心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674002" n="0674002"/>諸法。何足致疑。問曰。諸大
<lb ed="X" n="0674a03"/><lb ed="R099" n="0084a12"/>乘經皆明不思議。其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674003" n="0674003"/>意難見。云何了別。答曰。佛法不
<lb ed="X" n="0674a04"/><lb ed="R099" n="0084a13"/>思議道理。唯可仰信。豈可情求。若苟抱深迷。當以近
<lb ed="X" n="0674a05"/><lb ed="R099" n="0084a14"/>譬。法華經安樂行品。明持經之人。若於夢中。但見妙
<lb ed="X" n="0674a06"/><lb ed="R099" n="0084a15"/>事。所謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674004" n="0674004"/>夢見從初値佛發菩提心。乃至成道轉法輪。
<lb ed="X" n="0674a07"/><lb ed="R099" n="0084a16"/>經千萬億劫。度無量衆生。是則少時眠心有無量夢
<lb ed="X" n="0674a08"/><lb ed="R099" n="0084a17"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0674005" n="0674005"/>事。無量夢事而不礙一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674006" n="0674006"/>念眠心。一念眠心能含無量
<lb ed="X" n="0674a09"/><lb ed="R099" n="0084a18"/>劫事。無明一念具一切法不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674007" n="0674007"/>相妨礙。亦復如是。而眠
<lb ed="X" n="0674a10"/><lb ed="R099" n="0084b01"/>時謂無量。別覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0674a1001" n="0674a1001"/><anchor xml:id="beg0674a1001" n="0674a1001"/>已<anchor xml:id="end0674a1001"/>反觀。知止是一念眠心具無量心。
<lb ed="X" n="0674a11"/><lb ed="R099" n="0084b02"/>今<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674008" n="0674008"/>時人雖不夢裏見無量劫事。而亦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674009" n="0674009"/>倐忽見三數日
<lb ed="X" n="0674a12"/><lb ed="R099" n="0084b03"/>事。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674010" n="0674010"/>見是無量夢事。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674011" n="0674011"/>只是一念眠心之內而不相妨。世
<lb ed="X" n="0674a13"/><lb ed="R099" n="0084b04"/>間現見如此。無明一念具一切法不相妨礙。何所致
<lb ed="X" n="0674a14"/><lb ed="R099" n="0084b05"/>疑。眠法覆心。卽譬無明覆中道佛性之眞心。無量<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674012" n="0674012"/>夢。
<lb ed="X" n="0674a15"/><lb ed="R099" n="0084b06"/>卽譬恒沙無知覆一切佛法妙事。夢事不實而取著
<lb ed="X" n="0674a16"/><lb ed="R099" n="0084b07"/>憂喜。譬見思覆眞空也。若不細尋夢譬。此不思議理。
<lb ed="X" n="0674a17"/><lb ed="R099" n="0084b08"/>疑終難決。故諸大乘經多說十喩。但諸師解譬。或時
<lb ed="X" n="0674a18"/><lb ed="R099" n="0084b09"/>偏淺。唯見譬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674013" n="0674013"/>夢不實空邊。不見譬無明一念無量<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674014" n="0674014"/>邊
<lb ed="X" n="0674a19"/><lb ed="R099" n="0084b10"/>也。二明能觀之觀者。若觀此一念無明之心非空非
<lb ed="X" n="0674a20"/><lb ed="R099" n="0084b11"/>假。一切諸法非空非假亦不得。非空非假而能照此
<lb ed="X" n="0674a21"/><lb ed="R099" n="0084b12"/>中道之空假。卽是照一切法性法界之空假也。知假
<lb ed="X" n="0674a22"/><lb ed="R099" n="0084b13"/>非假。卽是入眞。知空非空。卽是入俗。照中道見二諦。
<lb ed="X" n="0674a23"/><lb ed="R099" n="0084b14"/>卽一心三觀之相也。</p><p xml:id="pX55p0674a2309" cb:place="inline">稱理之觀。不得諸法。不知不見
<lb ed="X" n="0674a24"/><lb ed="R099" n="0084b15"/>不斷癡愛起諸明脫。亦不縛不脫。無能無所。眞緣俱
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0674b" n="0674b"/>
<lb ed="X" n="0674b01"/><lb ed="R099" n="0084b16"/>泯。離諸戲論。言語法滅。淸淨心一如水澄。淸珠相自
<lb ed="X" n="0674b02"/><lb ed="R099" n="0084b17"/>現。是爲得一心三觀之相。故大智論欲釋般若偈云。
<lb ed="X" n="0674b03"/><lb ed="R099" n="0084b18"/>般若波羅蜜。實法不顚倒。念想觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0674b0301" n="0674b0301"/><anchor xml:id="beg0674b0301" n="0674b0301"/>已<anchor xml:id="end0674b0301"/>除。言語法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674015" n="0674015"/>亦滅。
<lb ed="X" n="0674b04"/><lb ed="R099" n="0085a01"/>無量衆罪除。淸淨心常一。如是尊妙人。則能見般若。
<lb ed="X" n="0674b05"/><lb ed="R099" n="0085a02"/>三明證成者。若證一心三觀。卽是一心･三智･五眼也。
<lb ed="X" n="0674b06"/><lb ed="R099" n="0085a03"/>如覺時知夢不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674016" n="0674016"/>實。無量夢事皆依眠心。三義宛然皆
<lb ed="X" n="0674b07"/><lb ed="R099" n="0085a04"/>不可得。朗然大悟無所依<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674017" n="0674017"/>稀。卽是初心一念相應慧。
<lb ed="X" n="0674b08"/><lb ed="R099" n="0085a05"/>是悟佛菩提智也。此經云。一念知一切法。是坐道場。
<lb ed="X" n="0674b09"/><lb ed="R099" n="0085a06"/>成就一切智。故大品經云。菩薩以一切種智。知一切
<lb ed="X" n="0674b10"/><lb ed="R099" n="0085a07"/>法也。法華經云。爲一大事因緣。開佛知見。使得淸淨
<lb ed="X" n="0674b11"/><lb ed="R099" n="0085a08"/>也。涅槃經云。發心畢竟二不別。如是二心前心難。華
<lb ed="X" n="0674b12"/><lb ed="R099" n="0085a09"/>嚴經云。破一微塵出三千大千經卷也。卽此經明入
<lb ed="X" n="0674b13"/><lb ed="R099" n="0085a10"/>不二法門。不斷癡愛。住不思議解脫。不起滅定。現十
<lb ed="X" n="0674b14"/><lb ed="R099" n="0085a11"/>法界身。度一切衆生也。此眞觀因緣中道。不生不生。
<lb ed="X" n="0674b15"/><lb ed="R099" n="0085a12"/>證無作四實諦。是眞一切種智。是眞佛眼。見於佛性。
<lb ed="X" n="0674b16"/><lb ed="R099" n="0085a13"/>住大涅槃。問曰。何經論出此一心三觀。答曰。上引諸
<lb ed="X" n="0674b17"/><lb ed="R099" n="0085a14"/>經並證斯義。且釋具有明文。論自解三智一心中得。
<lb ed="X" n="0674b18"/><lb ed="R099" n="0085a15"/>欲令易解。分屬三人。問曰。如佛說三種智。其實一心
<lb ed="X" n="0674b19"/><lb ed="R099" n="0085a16"/>中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674018" n="0674018"/>得。云何言欲以道慧。具足道種慧。乃至一切種智。
<lb ed="X" n="0674b20"/><lb ed="R099" n="0085a17"/>當學般若波羅蜜。答曰。是三種智。其實一心中得。今
<lb ed="X" n="0674b21"/><lb ed="R099" n="0085a18"/>欲分別爲人說。令易解故。作此次第耳。復次。三智雖
<lb ed="X" n="0674b22"/><lb ed="R099" n="0085b01"/>一心。而用智有異。譬如三相雖在一心。而相不同。今
<lb ed="X" n="0674b23"/><lb ed="R099" n="0085b02"/>論謂三相譬一心三諦之理。謂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674019" n="0674019"/>相不同。一心三智照
<lb ed="X" n="0674b24"/><lb ed="R099" n="0085b03"/>此三諦。亦不濫也。若非求一心三觀。善巧修習相應。
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0674c" n="0674c"/>
<lb ed="X" n="0674c01"/><lb ed="R099" n="0085b04"/>豈得一心證三智也。</p>
<lb ed="X" n="0674c02"/><lb ed="R099" n="0085b05"/><p xml:id="pX55p0674c0201">第三對眼智者。智卽三智。眼卽五眼。三觀能知因緣
<lb ed="X" n="0674c03"/><lb ed="R099" n="0085b06"/>三諦之理卽是三智。能見因緣三諦之理卽是五眼。
<lb ed="X" n="0674c04"/><lb ed="R099" n="0085b07"/>若解三觀･三智･五眼。兩科大義宛然明了。若分別爲論。
<lb ed="X" n="0674c05"/><lb ed="R099" n="0085b08"/>三觀爲因。三智･五眼爲果。通而爲論。三觀卽是三智･五
<lb ed="X" n="0674c06"/><lb ed="R099" n="0085b09"/>眼之異名耳。如大智論釋般若云。別卽般若爲因。至
<lb ed="X" n="0674c07"/><lb ed="R099" n="0085b10"/>佛心則變名一切種智。若通而爲論。俱通因果。如大
<lb ed="X" n="0674c08"/><lb ed="R099" n="0085b11"/>智論偈云。若如法觀佛。般若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674020" n="0674020"/>及涅槃。是三則一相。其
<lb ed="X" n="0674c09"/><lb ed="R099" n="0085b12"/>實無有異。故知般若之名亦至佛果。又如三德成大
<lb ed="X" n="0674c10"/><lb ed="R099" n="0085b13"/>涅槃。不縱不橫。如世伊字。摩訶般若。果上之一德也。
<lb ed="X" n="0674c11"/><lb ed="R099" n="0085b14"/>問曰。三觀對三智。其數相應。三觀對五眼。數豈相當。
<lb ed="X" n="0674c12"/><lb ed="R099" n="0085b15"/>答曰。若觀麤細因緣。卽是肉眼･天眼之境。若見三諦
<lb ed="X" n="0674c13"/><lb ed="R099" n="0085b16"/>之理。卽是慧眼･法眼･佛眼也。問曰。若觀因緣。未見眞
<lb ed="X" n="0674c14"/><lb ed="R099" n="0085b17"/>諦而開天･肉二眼者。亦應觀假方便･一切智方便。開
<lb ed="X" n="0674c15"/><lb ed="R099" n="0085b18"/>爲兩觀兩智也。答曰。觀智通漫方便。不須別開。見義
<lb ed="X" n="0674c16"/><lb ed="R099" n="0086a01"/>指的。必須離出二眼。問曰。慧解脫人亦觀因緣入空
<lb ed="X" n="0674c17"/><lb ed="R099" n="0086a02"/>而無天眼。豈得觀因緣麤細之境說肉･天二眼耶。答
<lb ed="X" n="0674c18"/><lb ed="R099" n="0086a03"/>曰。慧解脫人雖觀麤細因緣。不爲修<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674021" n="0674021"/>通。若觀因緣麤
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0675a" n="0675a"/>
<lb ed="X" n="0675a01"/><lb ed="R099" n="0086a04"/>色。修諸功德。則肉眼漸淨。所見轉遠。若入禪定觀因
<lb ed="X" n="0675a02"/><lb ed="R099" n="0086a05"/>緣細色。斷障通無知。卽發天眼。故知因緣麤細色境
<lb ed="X" n="0675a03"/><lb ed="R099" n="0086a06"/>卽是修二眼之方便。亦是二眼所見之境界也。今正
<lb ed="X" n="0675a04"/><lb ed="R099" n="0086a07"/>明對智眼。卽爲三意。一對三智。二對五眼。三約敎料
<lb ed="X" n="0675a05"/><lb ed="R099" n="0086a08"/>簡。一對三智者。從假入空觀卽是一切智之異名也。
<lb ed="X" n="0675a06"/><lb ed="R099" n="0086a09"/>此二同照眞諦故。從空入假觀卽道種智之異名也。
<lb ed="X" n="0675a07"/><lb ed="R099" n="0086a10"/>此二同照世諦故。中道第一義觀卽是一切種智之
<lb ed="X" n="0675a08"/><lb ed="R099" n="0086a11"/>異名也。此二同照中道。中道一相雙照二諦也。二對
<lb ed="X" n="0675a09"/><lb ed="R099" n="0086a12"/>五眼者。初觀因緣麤細之法。若見麤細之色卽是肉･
<lb ed="X" n="0675a10"/><lb ed="R099" n="0086a13"/>天二眼。入空見眞卽是慧眼。第二觀從空入假。見俗
<lb ed="X" n="0675a11"/><lb ed="R099" n="0086a14"/>分明。卽是法眼。第三觀深觀中道二諦。卽是佛眼也。
<lb ed="X" n="0675a12"/><lb ed="R099" n="0086a15"/>三約敎料簡者。問曰。四敎所明三智･五眼。悉得對三
<lb ed="X" n="0675a13"/><lb ed="R099" n="0086a16"/>諦不。答曰。三藏通敎。三智五眼通。但照二諦。所以者
<lb ed="X" n="0675a14"/><lb ed="R099" n="0086a17"/>何。不明佛性常住涅槃是佛果。不出二諦也。若別敎･
<lb ed="X" n="0675a15"/><lb ed="R099" n="0086a18"/>圓敎則如前。是則佛果通出二諦外也。問曰。三藏･通
<lb ed="X" n="0675a16"/><lb ed="R099" n="0086b01"/>敎若不對中道。云何辨三智･五眼之別。答曰。別照二
<lb ed="X" n="0675a17"/><lb ed="R099" n="0086b02"/>諦則有二<anchor xml:id="nkr_note_add_0675a1701" n="0675a1701"/><anchor xml:id="beg0675a1701" n="0675a1701"/>觀<anchor xml:id="end0675a1701"/>･二智･四眼之別。雙照二諦。二諦理窮。卽
<lb ed="X" n="0675a18"/><lb ed="R099" n="0086b03"/>受種智･佛眼之名。問曰。佛別敎二諦。二諦只是二觀･
<lb ed="X" n="0675a19"/><lb ed="R099" n="0086b04"/>二智･四眼。何得有三智･五眼耶。答曰。若是含中入眞。
<lb ed="X" n="0675a20"/><lb ed="R099" n="0086b05"/>世諦守本。卽是通敎二諦。從假入空觀。一切智･慧眼。
<lb ed="X" n="0675a21"/><lb ed="R099" n="0086b06"/>但見眞空。不見不空。從眞入假觀。道種智･法眼。照俗
<lb ed="X" n="0675a22"/><lb ed="R099" n="0086b07"/>如前。第三觀種智･佛眼。能見第一義不空。卽是見佛
<lb ed="X" n="0675a23"/><lb ed="R099" n="0086b08"/>性住大涅槃。此卽佛果不出二諦也。復<anchor xml:id="nkr_note_orig_0675001" n="0675001"/>次。若將眞含
<lb ed="X" n="0675a24"/><lb ed="R099" n="0086b09"/>俗。中道諦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0675002" n="0675002"/>守本。爲二者。初二觀。二智･四眼同照俗諦。
<pb ed="X" xml:id="X55.0909.0675b" n="0675b"/>
<lb ed="X" n="0675b01"/><lb ed="R099" n="0086b10"/>俗諦有。空有也。第三觀種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0675003" n="0675003"/>智･佛眼。悉照眞諦。眞諦卽
<lb ed="X" n="0675b02"/><lb ed="R099" n="0086b11"/>是佛性。見佛性故住大涅槃。此亦佛果不出二諦也。</p>
<lb ed="X" n="0675b03"/><lb ed="R099" n="0086b12"/>
<lb ed="X" n="0675b04"/><lb ed="R099" n="0086b13"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>維摩詰經三觀玄義卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0668c1201" to="#end0668c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0669c0501" to="#end0669c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">自</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0672a1001" to="#end0672a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0673a2201" to="#end0673a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">親</lem><rdg wit="#wit.orig">觀</rdg></app>
<app from="#beg0673c1301" to="#end0673c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0674a1001" to="#end0674a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0674b0301" to="#end0674b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0675a1701" to="#end0675a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">觀</lem><rdg wit="#wit.orig">覲</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0669001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669001">維等八字古版本作三觀義下同</note>
<note n="0669002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669002">無隋字下同</note>
<note n="0669003" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669003">沙門智顗作智者大師下同</note>
<note n="0669004" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669004">衰古作表</note>
<note n="0669005" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669005">圓古作員</note>
<note n="0669006" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669006">說略玄作計</note>
<note n="0669007" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669007">業下古有苦字</note>
<note n="0669008" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669008">古無豈等十二字</note>
<note n="0669009" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669009">離古作無</note>
<note n="0669010" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669010">性古作生</note>
<note n="0669011" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669011">照略玄作光</note>
<note n="0669012" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669012">多所關涉古作聲聞所聞</note>
<note n="0669013" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0669013">目古作因略玄作謂</note>
<note n="0670001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670001">古無空字</note>
<note n="0670002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670002">恒疑塵</note>
<note n="0670003" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670003">古無穿字</note>
<note n="0670004" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670004">之經作堀略玄作地</note>
<note n="0670005" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670005">古無相字</note>
<note n="0670006" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670006">戲古作假</note>
<note n="0670007" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670007">無明經作從癡</note>
<note n="0670008" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670008">波古作婆</note>
<note n="0670009" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670009">古無曰字</note>
<note n="0670010" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670010">析古作折下同</note>
<note n="0670011" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670011">呪術論作妙藥</note>
<note n="0670012" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670012">古無巧字</note>
<note n="0670013" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670013">古無正字</note>
<note n="0670014" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670014"><g ref="#CB00626">㲲</g>古作疊下同</note>
<note n="0670015" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670015">塵下有內字</note>
<note n="0670016" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0670016">三古作二</note>
<note n="0671001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671001">古無細塵二字</note>
<note n="0671002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671002">略玄及古無假字</note>
<note n="0671003" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671003">定略玄作論</note>
<note n="0671004" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671004">何下略玄有可字</note>
<note n="0671005" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671005">見古作是</note>
<note n="0671006" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671006">古無細字</note>
<note n="0671007" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671007">古無但可四字</note>
<note n="0671008" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671008">就古作說</note>
<note n="0671009" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671009">是下古有受字</note>
<note n="0671010" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671010">住下古有住字</note>
<note n="0671011" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671011">古無之字</note>
<note n="0671012" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671012">古無假字</note>
<note n="0671013" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0671013">墮古作隨</note>
<note n="0672001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672001">古無假字</note>
<note n="0672002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672002">並古作直</note>
<note n="0672003" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672003">生下古有般若生三字</note>
<note n="0672004" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672004">古無含字</note>
<note n="0672005" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672005">二古作三</note>
<note n="0672006" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672006">必古作名</note>
<note n="0672007" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672007">古無空字</note>
<note n="0672008" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672008">古無心字</note>
<note n="0672009" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672009">聚論作炎</note>
<note n="0672010" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672010">古無修字</note>
<note n="0672011" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672011">修下古有道字</note>
<note n="0672012" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0672012">古無復字</note>
<note n="0673001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673001">甚論作極</note>
<note n="0673002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673002">故下略玄有此字</note>
<note n="0673003" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673003">古無師字</note>
<note n="0673004" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673004">古無實字</note>
<note n="0673005" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673005">得古作取</note>
<note n="0673006" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673006">古無起字</note>
<note n="0673007" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673007">古無卽字次同</note>
<note n="0673008" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673008">含古作合</note>
<note n="0673009" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673009">迫作過</note>
<note n="0673010" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673010">妨不思議品作窄</note>
<note n="0673011" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0673011">耶古作也</note>
<note n="0674001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674001">古無況字</note>
<note n="0674002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674002">無古諸法二字</note>
<note n="0674003" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674003">古無意字</note>
<note n="0674004" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674004">古無夢字</note>
<note n="0674005" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674005">古無事字</note>
<note n="0674006" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674006">念作心</note>
<note n="0674007" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674007">古無相字</note>
<note n="0674008" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674008">古無時字</note>
<note n="0674009" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674009">倐忽作條然</note>
<note n="0674010" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674010">古無見字</note>
<note n="0674011" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674011">只古作品下同</note>
<note n="0674012" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674012">夢下古有事字</note>
<note n="0674013" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674013">夢字疑剩</note>
<note n="0674014" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674014">邊上古有無字</note>
<note n="0674015" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674015">古無亦字</note>
<note n="0674016" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674016">實下古有無量時知夢不實</note>
<note n="0674017" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674017">稀古作倚</note>
<note n="0674018" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674018">得下古有得字</note>
<note n="0674019" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674019">相上古有諦字</note>
<note n="0674020" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674020">及古作與</note>
<note n="0674021" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674021">通古作道</note>
<note n="0675001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0675001">次古作以</note>
<note n="0675002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0675002">守本爲二古作本爲二守</note>
<note n="0675003" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0675003">智下古有卽字</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0668c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0668c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0669c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0669c0501">自【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0672a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0672a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0673a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0673a2201">親【CB】，觀【卍續】</note>
<note n="0673c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0673c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0674a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0674a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0674b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0674b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0675a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0675a1701">觀【CB】，覲【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>